De zelfstandigenaftrek wordt al jaren afgebouwd en is in 2026 nog maar €1.200. In 2020 was dat nog €7.280. Voor ZZP’ers met een gemiddeld inkomen scheelt dat honderden euro’s per jaar aan belastingvoordeel. Er is een directe relatie met pensioensparen die de meeste freelancers over het hoofd zien.
De afbouw in cijfers
| Jaar | Zelfstandigenaftrek | Belastingbesparing (37,56%) |
|---|---|---|
| 2020 | €7.280 | €2.734 |
| 2022 | €6.310 | €2.370 |
| 2023 | €5.030 | €1.889 |
| 2024 | €3.750 | €1.408 |
| 2025 | €2.470 | €928 |
| 2026 | €1.200 | €451 |
| 2027 | €900 (verwacht) | €338 |
Ter vergelijking: in 2020 bespaard je via de zelfstandigenaftrek nog €2.734 per jaar. In 2026 is dat €451. Verschil: €2.283 per jaar minder in je zak bij gelijke winst.
⚠ Let op
De zelfstandigenaftrek is alleen aftrekbaar tegen het tarief van schijf 1 (35,75%) en schijf 2 (37,56%); niet tegen het toptarief van 49,50%. Voor hogere inkomens is het voordeel dus al beperkt.
MKB-winstvrijstelling: die blijft
Naast de zelfstandigenaftrek heb je de MKB-winstvrijstelling: 12,7% van de winst na aftrekposten. Die wordt niet afgebouwd. Bij een winst van €80.000 scheelt dat €10.160 aftrek; ruim €3.800 belastingvoordeel.
De MKB-winstvrijstelling compenseert een deel van de zelfstandigenaftrekdaling, maar niet volledig.
De directe link met pensioensparen
Hier wordt het interessant. De jaarruimte; het fiscaal aftrekbare bedrag voor pensioen; wordt berekend over je winst uit onderneming, niet over je winst na zelfstandigenaftrek.
Maar het netto-effect op je inkomen is anders.
Rekenvoorbeeld: winst €75.000
| 2020 | 2026 | Verschil | |
|---|---|---|---|
| Winst | €75.000 | €75.000 | ; |
| Zelfstandigenaftrek | €7.280 | €1.200 | -€6.080 |
| Belastbaar inkomen (vereenvoudigd) | €67.720 | €73.800 | +€6.080 |
| Extra belasting (37,56%) | ; | €2.283 | +€2.283/jaar |
Die €2.283 per jaar extra belasting ben je gewoon kwijt; tenzij je actie onderneemt.
Jaarruimte als compensatie:
Bij €75.000 winst heb je in 2026 een jaarruimte van circa €16.748. Als je die (deels) benut, bespaar je tot €6.290 aan belasting per jaar bij het marginale tarief van 37,56%.
De hogere belastingdruk door de zelfstandigenaftrekdaling is met pensioensparen ruimschoots te compenseren; en je bouwt tegelijk vermogen op.
Wat je nu kunt doen
1. Jaarruimte berekenen en benutten
Dit is de meest directe compensatie voor het verlies aan zelfstandigenaftrek. Elk euro die je in een lijfrente of bankspaarrekening stopt, is aftrekbaar in box 1.
2. Reserveringsruimte inhalen
Heb je de afgelopen 10 jaar jaarruimte laten liggen? Dan kun je dat alsnog inhalen via de reserveringsruimte; tot €42.753 in één jaar. Dit geeft je een extra grote belastingaftrek in een jaar dat je dat goed kunt gebruiken.
3. Tijdstip van inleg optimaliseren
Inleg voor 31 december 2026 is aftrekbaar in de aangifte 2026. Ben je laat? Inleg voor 1 juli 2027 is ook nog aftrekbaar over 2026 via het uitstelrecht (tijdelijke lijfrente).
→ Concreet voorbeeld
Winst 2026: €75.000. Zelfstandigenaftrek: €1.200. Jaarruimte: €16.748.
Je legt €500/maand in bij een lijfrenteaanbieder = €6.000 per jaar. Belastingbesparing: €6.000 × 37,56% = €2.254 per jaar.
Die besparing compenseert precies de extra belasting door de zelfstandigenaftrekdaling. En je bouwt ook nog pensioen op.
Zelfstandigenaftrek in de aangifte
De zelfstandigenaftrek staat in box 1, onderdeel “winst uit onderneming”. Je vindt hem in de aangifte inkomstenbelasting onder “ondernemersaftrek”. Voorwaarden:
- Je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting
- Je voldoet aan het urencriterium: minimaal 1.225 uur per jaar in je onderneming (of startende ondernemer)
- Je werkt overwegend in je eigen onderneming
Starters kunnen ook aanspraak maken op de startersaftrek: extra €2.123 bovenop de zelfstandigenaftrek, maximaal 3 jaar.
Vooruitblik: gaat het nog verder omlaag?
Het is wettelijk vastgelegd dat de zelfstandigenaftrek in 2027 naar €900 gaat. Verdere dalingen zijn niet uitgesloten. In politieke discussies wordt de zelfstandigenaftrek gezien als een instrument dat “ongelijk speelveld” creëert tussen ZZP’ers en werknemers; de politieke wind staat niet gunstig.
Reden temeer om nu alvast je pensioenopbouw te structureren, los van hoe de politiek het belastingvoordeel verder aanpast.
Bron: Belastingdienst.nl (bijgewerkt 2026-03-13), Rijksoverheid.nl. Dit artikel is informatief en geen financieel advies.