De Fiscale Oudedagsreserve (FOR) bestaat niet meer als opbouwmogelijkheid. Depuis 1 januari 2023 mag je geen nieuwe FOR meer opbouwen. Maar bestaande reserves zijn niet zomaar weg: je hebt tot 2031 om ze om te zetten in een lijfrente of bankspaarproduct.
Wat was de FOR?
De Fiscale Oudedagsreserve was een belastinguitstelconstructie voor ondernemers. Elk jaar mocht je een deel van je winst “reserveren” voor pensioen; dat bedrag was in het jaar van reservering aftrekbaar van je winst, maar niet echt apart gezet.
De FOR stond op de balans van je onderneming als schuld. Het geld zat gewoon in je bedrijf. Dat was het grote verschil met een lijfrente: bij een lijfrente staat het geld echt apart, buiten bereik van schuldeisers en los van je bedrijfsresultaat.
Waarom is het afgeschaft?
De FOR had een structureel probleem: ondernemers dachten dat ze pensioen opbouwden, maar het geld stond gewoon in hun bedrijf. Bij faillissement of slechte jaren was de FOR-reserve verdampt zonder dat er iets apart was gezet. De wetgever besloot dat dit geen echte pensioenopbouw is.
Wat is de huidige situatie?
Nieuw opbouwen: niet meer mogelijk vanaf 2023.
Bestaand saldo: dat blijft staan en moet voor 2031 worden afgewikkeld. Je hebt drie opties:
Optie 1: Omzetten naar lijfrente (aanbevolen)
Je storting van het FOR-saldo in een bancaire lijfrente of lijfrenteverzekering is aftrekbaar. Je betaalt nu geen belasting over het saldo. De uitkering bij pensioen wordt dan belast in box 1; maar je hebt dan waarschijnlijk een lager inkomen en dus een lager tarief.
Hoe werkt het:
- Sluit een lijfrenterekening of bankspaarrekening
- Maak het FOR-saldo over als koopsom
- Zet dit in je aangifte als lijfrentepremie (aftrekbaar)
ℹ Geen jaarruimte vereist
De FOR-omzetting naar lijfrente hoeft niet binnen je jaarruimte te passen. Er is een aparte fiscale faciliteit voor FOR-omzetting. Overleg met je boekhouder over de exacte administratieve verwerking.
Optie 2: Staking van de onderneming
Als je stopt met ondernemen, valt de FOR vrij als stakingswinst. Dan betaal je belasting, maar je kunt tegelijk de stakingslijfrentevrijstelling inzetten: een extra aftrekmogelijkheid bij bedrijfsbeëindiging.
Optie 3: Niets doen (niet aanbevolen)
Als je niets doet en de FOR blijft staan na 2031, valt het saldo automatisch vrij als belaste winst. Je betaalt dan belasting zonder gebruik te kunnen maken van de lijfrente-faciliteit. Dat is de duurste uitkomst.
Hoe groot is het risico?
⚠ Let op
Veel ZZP’ers weten niet meer hoeveel FOR-saldo zij hebben staan. Check je balans of vraag je boekhouder. De FOR staat als passiefpost op de balans van je eenmanszaak of VOF.
Het FOR-saldo kan oplopen van een paar duizend euro tot meer dan €100.000 bij iemand die jarenlang actief heeft opgebouwd. Bij een tarief van 37,56% maakt dat een verschil van tienduizenden euro’s aan belasting als je het niet goed afwikkelt.
Stap voor stap: FOR omzetten
Stap 1: Saldo vaststellen Kijk op je meest recente balans. De FOR staat onder “langlopende schulden” of apart als “oudedagsreserve”. Als je die niet hebt: vraag het je boekhouder.
Stap 2: Lijfrenteaanbieder kiezen Voor een koopsomstorting (eenmalig bedrag) zijn de meeste aanbieders geschikt. Kijk naar:
- Geen of lage koopsomkosten
- Mogelijkheid tot eenmalige storting (niet alle aanbieders bieden dit)
- Soliditeit van de aanbieder
Aanbieders die koopsomstortingen accepteren: Brand New Day, BrightPensioen, Nationale-Nederlanden, a.s.r., De Goudse.
Stap 3: Administratief verwerken
- De storting gaat van je privérekening (haal het geld eerst uit de onderneming)
- Boek de FOR-vrijval als winst in de onderneming
- Boek de lijfrentepremie als privé-aftrekpost in de aangifte
- Netto belastingeffect: neutraal (winst en aftrek wegen tegen elkaar op)
Stap 4: Aangifte Vermeld in de aangifte:
- Box 1, winst: FOR-vrijval
- Box 1, aftrekposten: lijfrentepremie
Je boekhouder of accountant kan dit verzorgen.
Deadline: 2031
Je hebt tot en met de aangifte over belastingjaar 2030 (in te dienen in 2031) om de FOR om te zetten. Dat lijkt ver weg, maar de meeste mensen stellen het uit en vergeten het dan.
Aanbeveling: zet het dit jaar of volgend jaar om. Dan is het geregeld, het geld staat echt apart, en je hoeft er daarna nooit meer aan te denken.
Bron: Belastingdienst.nl, Wet toekomst pensioenen (Stb. 2023, 190). Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Raadpleeg een boekhouder of belastingadviseur voor jouw specifieke situatie.